Jak marnują Polacy

Marnotrawstwo żywności od lat jest poważnym problemem społecznym, ekologicznym oraz ekonomicznym. Straty żywności są zauważane od etapu produkcji u rolnika, poprzez transport, przetwórstwo, magazynowanie, nieodpowiednią dystrybucję, kończąc na konsumentach. To właśnie konsumenci są grupą odpowiadająca za największą część omawianego zjawiska. W odniesieniu do badan zrealizowanych przez SGGW spróbuje opisać skale zjawiska marnotrawstwa żywności przez Polaków oraz ich preferencje zakupowe, które przyczyniają się do problemu. 

Badania zostały przeprowadzone w 2019 roku na grupie 1115 osób, zatem są one dosyć świeże a próbę możemy uznać za reprezentatywną. Niestety dane, które przytoczę są pesymistyczne. 42% ankietowanych przyznaje, że zdarza im się wyrzucić żywność, dwa główne powody wyrzucania to zepsucie się żywności (65,2%) oraz przeoczenie daty ważności produktów (42%). To właśnie takie liczby plasują Polskę na 5 miejscu w Europie pod względem ilości wyrzucanego jedzenia. 

Co jest powodem takich statystyk? Problem zaczyna się już w sklepie, z badania dowiadujemy się, że Polacy to w większości „spontaniczni konsumenci”. Pierwsze dwa powody są ze sobą bardzo współzależne, ponieważ aż 61,1% badanych chodzi na zakupy bez listy zakupów, co objawia się kupowaniem spontanicznym (72,7%) produktów, których wcześniej się nie brało pod uwagę. Często konsumenci kupują jedzenie „na zapas” jest to aż 61,8% ankietowanych. W większości przypadków są w ten sposób nabywane produkty z długim terminem, tzw. „sypkie” jak kasza czy ryż, jednak sama często spotykam się wśród bliskich z późniejszym wyrzucaniem tego typu artykułów z powodu przeterminowania. Dominująca większość, ponieważ aż 92,4% ankietowanych przy wyborze produktów kieruje się przede wszystkim ceną. Rozumiem przez to chęć zakupienia tanszych produktów i chętnego korzystania z promocji, przez to jednak jesteśmy podatni na zakupienie większej ilości danej rzeczy „na zapas” lub zakupienia produktu tylko z powodu niskiej ceny, to niestety wprowadza nas w błędne koło powodów, przez które wyrzucamy żywność.  

Polska jest narodem marnotrawców, trzeba o tym głośno mówić. Jesteśmy krajem gdzie jedni mają pełne lodówki a drudzy muszą prosić o pomoc w jadłodzielniach i innych instytucjach. Statystyki te są przerażające i powinny dać nam wszystkim do myślenia. Marnowanie żywności przebiega na kilku etapach to prawda, jednak konsumenci poprzez nie przemyślane zakupy, nadmierne kupowanie i inne złe postawy powodują, że skala marnotrawstwa wzrasta. Skoro jest popyt to także jest podaż a zatem produkujemy coraz więcej żywności, która ląduje w koszach nie tylko tych domowych, ale również sklepowych czy rolnych - już na etapie produkcji. 

Źródło: Raport Federacji Polskich Banków Żywności „Nie marnuj jedzenia”. 2019. Na podstawie: Kołożyn-Krajewska D., B. Bilska, M. Tomaszewska. „Badanie ilościowe na reprezentatywnej próbie Polaków powyżej 18. Roku życia w aspekcie marnotrawstwa żywności” SGGW 2019 [dostęp: 29.11.2020] https://niemarnuje.bankizywnosci.pl/wp-content/uploads/2019/11/banki-zcc87ywnosci_-raport-nie-marnuj-jedzenia-2019.pdf